✍️लेखक :- अधिवक्ता चुडामणी भण्डारी ( अनामनगर काठमाडौं )
परम्पराको जरा
हिन्दु समाजमा विवाहमा महिलाले सुनका गहना लगाउने परम्परा वैदिक युगदेखि नै प्रचलित छ। सुनलाई लक्ष्मीको प्रतीक, पवित्रता, सौभाग्य र समृद्धिको संकेतका रूपमा लिइन्छ। विवाहको अवसरमा सुन प्रयोग गर्नु समृद्ध वैवाहिक जीवनको कामनास्वरूप गरिन्छ। तर आजको सामाजिक र आर्थिक सन्दर्भमा यो परम्परा धेरै परिवारका लागि भारी बनेको छ।
आधुनिक सन्दर्भमा देखिएको समस्या
हालका दिनमा धेरै मध्यम वर्गीय र निम्न आय भएका परिवारहरू छोरीको विवाहमा सुन किन्ने नाममा बैंक, सहकारी वा साहु–महाजनसँग ऋण लिइरहेका छन्।
👉️कतिपयले घरजग्गा धितो राखेर ऋण लिन्छन्।
👉️समयमै ऋण तिर्न नसक्दा घरबार गुमाउने अवस्था आउँछ।
👉️मानसिक तनाव, पारिवारिक कलह, आत्महत्या वा आपराधिक बाटो रोज्नेसम्मको अवस्था सिर्जना भइरहेको छ।
के विवाहको आधार सुन हुनैपर्छ?
पक्कै पनि होइन। विवाह सम्बन्धको समझदारी, प्रेम र जिम्मेवारीमा आधारित हुनु आवश्यक छ, आर्थिक प्रदर्शनमा होइन।
सुनले न त सम्बन्ध मजबुत बनाउँछ, न त व्यवहारिक जीवन सहज।बरु ऋणको भारसहित वैवाहिक जीवन सुरु गर्नु अन्यायपूर्ण र अस्थायी हुन्छ।
व्यवहारिक विकल्पहरू के हुन सक्छन्?
१. कृत्रिम गहना (Imitation Jewellery):
सस्तो र आकर्षक विकल्पका रूपमा कृत्रिम गहना प्रयोग गर्न सकिन्छ।
२. नगद सहयोग वा शिक्षा कोषमा लगानी:
गहना किन्ने रकमलाई छोरीको शिक्षा वा भविष्य सुनिश्चित गर्ने योजनामा लगानी गर्न सकिन्छ।
३. संवाद र समझदारी:
विवाहमा देखावटी खर्च कटौती गर्न दुवै पक्षबीच स्पष्ट सहमति हुनुपर्छ।
४. सामाजिक अभियान:
“सुन बिना विवाह” जस्ता जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरी सामाजिक सोचमा परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ।
निष्कर्ष
परम्पराको सम्मान गर्नु उचित हो, तर परम्परा बोझ बनेको छ भने पुनर्विचार अपरिहार्य हुन्छ। विवाहमा सुन अनिवार्य नराख्दा आर्थिक भार घट्ने मात्र होइन, समाजमा मानसिक शान्ति र व्यवहारिक सोचको प्रवर्धन हुनेछ। परिवर्तन सोचबाट सुरु हुन्छ,र सकारात्मक सोचले नै स्वस्थ समाजको निर्माण गर्छ।
