सामान्य प्राविधिक भूमिकाबाट सुरु भएको यात्रा, सफल छायाकार हुँदै चलचित्र क्षेत्रको नीतिगत तहसम्म
सुदूरपश्चिमको बैतडीमा जन्मिएर नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा आफ्नो पहिचान बनाउन काठमाडौँ प्रवेश गरेका बिरेन्द्र भट्ट अहिले चलचित्र विकास बोर्डको सदस्यको जिम्मेवारीमा हुनुहुन्छ। सामान्य प्राविधिक भूमिकाबाट चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुभएका भट्ट दुई दशकभन्दा लामो संघर्ष, निरन्तरता, मेहनत र व्यावसायिक दक्षताको बलमा सफल छायाकार हुँदै चलचित्र क्षेत्रको नीतिगत तहसम्म पुग्न सफल हुनुभएको हो।
वि.सं. २०४६ सालमा बैतडीमा जन्मिनुभएका भट्ट बुवा कृष्णदत्त भट्ट र आमा जानकी भट्टका जेठा सुपुत्र हुनुहुन्छ। उहाँले डोटीको जोरायल गाउँपालिका–रामपुर माध्यमिक विद्यालयबाट प्रारम्भिक तथा माध्यमिक शिक्षा हासिल गर्नुभयो। एसएलसीपछि डडेल्धुरास्थित महेन्द्र उच्च माध्यमिक विद्यालयबाट प्लस टुको अध्ययन पूरा गर्नुभयो।
उच्च माध्यमिक तहको अध्ययन पूरा गरेपछि उज्ज्वल भविष्यको खोजीमा वि.सं. २०६१ सालमा काठमाडौँ प्रवेश गर्नुभएका भट्टले त्यही वर्षदेखि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा आफ्नो व्यावसायिक यात्रा सुरु गर्नुभयो। चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गर्दा उहाँले क्यामेरा टेक्निसियन, लाइटम्यान, फोकसम्यान तथा सहायक क्यामेराम्यानका रूपमा काम गर्नुभयो।
चलचित्र निर्माणको पर्दापछाडिबाट सुरु भएको यही यात्रा उहाँका लागि सिकाइ र अनुभवको महत्वपूर्ण आधार बन्यो। क्यामेरा, प्रकाश, दृश्य संयोजन र चलचित्र निर्माणका प्राविधिक पक्षलाई नजिकबाट बुझ्दै उहाँले आफ्नो सीपलाई क्रमशः निखार्दै लैजानुभयो। लामो समयको अभ्यास र अनुभवपछि उहाँ सफल छायाकारका रूपमा स्थापित हुनुभयो।
एक दर्जनभन्दा बढी चलचित्रमा छायांकन
भट्टले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा छायाकारका रूपमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनुभएको छ। ‘ब्रदर’, ‘चिहान’, ‘धुन’, ‘आरोप’, ‘शिवा’, ‘रिलेसन’, ‘सुखानी’, ‘वे टु इन्जुरी’ लगायत एक दर्जनभन्दा बढी नेपाली चलचित्रमा उहाँले छायांकन गर्नुभएको छ।
चलचित्रमा मात्र सीमित नभई उहाँले म्युजिक भिडियो, डकुमेन्टरी तथा विभिन्न दृश्य–श्रव्य सामग्रीमा समेत निरन्तर काम गर्नुभएको छ। चलचित्र निर्माणका विभिन्न विधामा सक्रिय रहँदै उहाँले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा लामो समय योगदान पुर्याउनुभएको छ।
यो लामो यात्रामा उहाँले चलचित्र क्षेत्रका प्राविधिक पक्ष मात्र नभई यसको सम्भावना, चुनौती र समस्यालाई समेत नजिकबाट अनुभव गर्ने अवसर पाउनुभएको छ। यही अनुभव अहिले चलचित्र क्षेत्रको नीतिगत तहमा काम गर्ने आधार बनेको छ।
सुदूरपश्चिमबाट चलचित्र विकास बोर्डमा प्रतिनिधित्व
लामो समय चलचित्र क्षेत्रमा सक्रिय रहेर हासिल गरेको अनुभव र योगदानका आधारमा भट्ट अहिले चलचित्र विकास बोर्डको सदस्यका रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ। सुदूरपश्चिमबाट चलचित्र विकास बोर्डमा प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर प्राप्त गर्नु उहाँको व्यक्तिगत उपलब्धिसँगै सुदूरपश्चिमको चलचित्र क्षेत्रका लागि पनि महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
बोर्ड सदस्यका रूपमा उहाँ चलचित्र क्षेत्रका समस्या समाधान, प्राविधिक विकास, चलचित्र उद्योगको प्रवर्द्धन तथा नेपाली चलचित्र क्षेत्रलाई थप व्यवस्थित र व्यावसायिक बनाउने कार्यमा सक्रिय हुनुहुन्छ। चलचित्र क्षेत्रमा लामो समय प्राविधिक तथा छायाकारका रूपमा काम गरेको अनुभवले उहाँलाई क्षेत्रका व्यावहारिक समस्या बुझ्न र समाधानका लागि पहल गर्न सहज बनाएको छ।
सुदूरपश्चिम र कर्णालीमा चलचित्र पर्यटनको सम्भावना
भट्टको प्राथमिकतामध्ये सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशमा ओझेलमा परेका चलचित्र छायांकन गन्तव्यको पहिचान, विकास र चलचित्र पर्यटनको प्रवर्द्धन पनि रहेको छ।
प्राकृतिक सौन्दर्य, मौलिक संस्कृति, ऐतिहासिक सम्पदा र भौगोलिक विविधताले सम्पन्न सुदूरपश्चिम तथा कर्णाली चलचित्र छायांकनका लागि अत्यन्त सम्भावनायुक्त क्षेत्र हुन्। हिमाल, पहाड र तराईको विविध भूगोलसँगै यहाँका मौलिक कला, संस्कृति, परम्परा, धार्मिक तथा ऐतिहासिक सम्पदा चलचित्रका कथावस्तु र दृश्यका लागि आकर्षक आधार बन्न सक्छन्।
यी सम्भावनालाई व्यवस्थित रूपमा उजागर गरी चलचित्र छायांकनका आकर्षक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सके त्यसले नेपाली चलचित्र उद्योगको विस्तारसँगै पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउन सक्ने भट्टको विश्वास छ।
चलचित्रका माध्यमबाट कुनै स्थानको प्राकृतिक सौन्दर्य, संस्कृति, जीवनशैली र ऐतिहासिक पहिचानलाई देशभित्र मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा समेत चिनाउन सकिन्छ। त्यसैले सुदूरपश्चिम र कर्णालीका सम्भावनायुक्त स्थानमा चलचित्र निर्माण तथा छायांकनलाई प्रोत्साहन गर्न सके स्थानीय पर्यटन, रोजगारी र आर्थिक गतिविधिमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्न सकिने उहाँको धारणा छ।
संघर्षबाट जिम्मेवारीसम्म
क्यामेरा टेक्निसियनका रूपमा चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेका भट्टको यात्रा आज चलचित्र विकास बोर्डको सदस्यसम्म आइपुगेको छ। यो यात्रा सहज थिएन। सामान्य प्राविधिक भूमिकाबाट सुरु भएको करियरमा निरन्तर सिकाइ, मेहनत, संघर्ष र अनुभव जोडिँदै जाँदा उहाँ सफल छायाकारका रूपमा स्थापित हुनुभयो र अन्ततः चलचित्र क्षेत्रकै नीतिगत तहमा जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर प्राप्त गर्नुभयो।
सुदूरपश्चिमको बैतडीमा जन्मिएर डोटीमा शिक्षा हासिल गरेका भट्टको काठमाडौँसम्मको यात्रा र त्यसपछि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा बनाएको पहिचान सुदूरपश्चिमबाट राष्ट्रिय चलचित्र क्षेत्रमा स्थापित हुने सम्भावनाको उदाहरणसमेत बनेको छ।
क्यामेराको लेन्स समाउँदै सुरु भएको दुई दशकभन्दा लामो यात्रा अहिले चलचित्र विकास बोर्डको जिम्मेवारीसम्म पुगेको छ। व्यक्तिगत संघर्ष र सफलताको यो यात्रासँगै सुदूरपश्चिम र कर्णालीका कथा, संस्कृति, प्रकृति र सम्भावनालाई नेपाली चलचित्रको मूलधारसँग जोड्ने उहाँको प्रयासले यी प्रदेशको चलचित्र तथा पर्यटन क्षेत्रका लागि नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
